Κεντρική σελίδα | Χάρτης ιστοτόπου
Βιβλιοπωλείο
Σχετικά
Επικοινωνία
Γενικές κατηγορίες
Βιβλία για τη Μάνη
Εξαντλημένα βιβλία για τη Μάνη
Ξενόγλωσσα βιβλία για τη Μάνη
Κατηγορίες Τίτλων
Αρχαιολογία
Διάφορα
Έρευνα
Θέατρο
Ιστορία
Λαογραφία
Λεύκωμα
Λογοτεχνία
Μαγειρική
Μελέτη
Μυθιστόρημα
Ποίηση
Ταξίδια - Οδοιπορικά
Cd
Κασσέτες
Σημαίες
Ταινίες Dvd
Αλφαβητική Λίστα
Τίτλων
Συγγραφέων
Αναζήτηση
Τίτλος
Συγγραφέας
 
Λαογραφία
 

ΧΙΑΚΑ
Από το ημερολόγιο ενός δασκάλου κατά την δεκαετία του 1950

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΜΠΙΛΗΡΗΣ

Πρωτογνώρισα την Χίο «την μυροβόλο» τον Μάρτιο του 1947, τριανταπέντε μόλις χρόνια μετά την απελευθέρωσή της, όταν έφθασα στην Σπαρτούντα ως πρωτοδιόριστος δάσκαλος και ανέλαβα το μονοθέσιο θερινό σχολείο του χωριού. Έμεινα εκεί από τις 3.3.1947 μέχρι τις 3.9.1947. Ιερεύς του χωριού ήταν τότε ο Αμβρόσιος Μοσχούρης και πρόεδρος της σχολικής εφορείας ο Νικόλαος Πρίτης. Τέλος Σεπτεμβρίου του 1947 μετετέθην στα Κουρούνια, όπου και παρέμεινα κατά το σχολικό έτος 1947-48 (μέχρι και την 18.6.48, οπότε εστρατεύθην). Δυστυχώς δεν κράτησα καθόλου σημειώσεις για το διάστημα αυτό.
Η Χίος ήταν το πρώτο ελληνικό νησί που γνώρισα και πολλά ήταν εκείνα που μου έκαναν εντύπωση: η ζεστασιά και η απλότητα των ανθρώπων, η ευσέβειά τους, οι ακολουθίες του εσπερινού, τις οποίες παρακολουθούσαν όλοι (αν και κατάκοποι) οι κάτοικοι του χωριού με το φαναράκι, το αλώνισμα με τα «βούδια» και την «λουκάνη», ο τρύγος και οι «πάτοι» τα καλοκαίρια, ο Αριούσιος οίνος, τα ρακοκάζανα, οι «κορμάδες» και η «κοπανιστή», τα κοινά χωράφια στο Κομμόνι της Αμανής, οι κρεμαστοί αργαλειοί και οι βεγγέρες (βραδυνές επισκέψεις). Και φυσικά η διάλεκτος με την παραστατικότητά της, τα ωραία αρχαιοπρεπή ουσιαστικά και μερικές αρχαίες καταλήξεις. Όλα αυτά προσπάθησα να τα μεταφέρω εδώ, παραθέτοντας και φωτογραφικό υλικό.
Και ενώ είχα συνηθίσει και αγαπήσει την απλότητα των Βορειόχωρων της Χίου, έτυχε αμέσως μετά να βρεθώ σε άλλο νησί, στην κοσμοπολίτικη Σύρο, και μάλιστα στην πρωτεύουσά της, την Ερμούπολη. Εκεί φοίτησα στην Σχολή Αξιωματικών ΣΕΑΣ από τον Αύγουστο 1948 μέχρι το τέλος του Μαρτίου 1949. Η αντίθεση ανάμεσα στα χωριά της βορείου Χίου και της πρωτεύουσας της Σύρου, Ερμούπολης, δεν θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη. Και όμως, παρά την αρχοντιά της Σύρου, εγώ αναπολούσα την Χίο… Μετά υπηρέτησα στο μέτωπο, στον Γράμμο, ως ανθυπολοχαγός πεζικού, και έπειτα ως γραμματεύς και υπασπιστής αντιστοίχως των Μανιατών στρατηγών Στυλιανού Ταβουλάρη και Κωνσταντίνου Βεντήρη. Τον Νοέμβριο του 1950 απολύθηκα από τον στρατό.
Αμέσως μετά την αποστράτευσή μου, ξαναγύρισα στην Χίο και ανέλαβα το μονοθέσιο Δημοτικό Σχολείο Κουρουνίων κατά τα έτη 1950-51 (δυστυχώς για αυτό το σχολικό έτος δεν έχω σημειώσεις) και 1951-52. Η υπηρεσία αυτή άλλαξε την ζωή μου, αφού παντρεύτηκα Χιώτισσα, απέκτησα στενούς και μόνιμους δεσμούς με το νησί και έμεινα εκεί (με μικρές διακοπές) επί δώδεκα χρόνια, από το 1947 μέχρι το 1959. Η τύχη το έφερε, η μικρότερη αδελφή μου, Φαλιώ, να περάση τα γεράματά της στην Χώρα Χίου (στο σπίτι της κόρης της, εκπαιδευτικού, που πρωτοδιωρίστηκε, παντρεύτηκε και εγκαταστάθηκε στην Χίο), όπου και ετάφη την Δ. 25.9.1995. Έτσι απέκτησα δεσμούς ζωής με το νησί αυτό…
Τα έτη 1952-53 και 1953-54 μετετέθην στην γενέτειρά μου Μάνη και τον Οκτώβριο 1954 άρχισα μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κατά τα χρόνια αυτά επέστρεψα αρκετές φορές, οικογενειακώς πλέον, στην Χίο για τις διακοπές των Χριστουγέννων, του Πάσχα και του θέρους. Τοποθετήθηκα ξανά στην Χίο, στο Άγιο Γάλας, κατά τα σχολικά έτη 1957-58 και 1958-59. Από το 1957 και μετά άρχισα να κρατώ λεπτομερές ημερολόγιο και κυρίως από τις σημειώσεις αυτές προέκυψε το παρόν βιβλίο. Δυστυχώς πριν το 1957 δεν κρατούσα κανονικό ημερολόγιο, παρά μόνο λίγες επαγγελματικές σημειώσεις. Σ' αυτό το γεγονός οφείλεται και το έξης περίεργο: έχω συγκεντρώσει και παραθέτω περισσότερα στοιχεία για το Άγιο Γάλας παρά για τα Κουρούνια, το χωριό της συζύγου μου και, μπορώ να πω, και δικό μου.
Οι σελίδες του βιβλίου είναι κατά κάποιο τρόπο ένα χρονικό της δεκαετίας του 1950. Το βιβλίο είναι μια απλή καταγραφή στοιχείων και γεγονότων όπως τα έζησα εκείνη την εποχή. Γράφτηκε χωρίς αξιώσεις, αλλά με πολλή αγάπη για την Χίο και την επιθυμία να τονισθή το ήθος και η εργατικότητα των ανθρώπων της ελληνικής επαρχίας κατά την δεκαετία του 1950, να βοηθήση να θυμηθούν οι παλιοί την ζωή εκείνης της εποχής και τον τρόπο λειτουργίας των μονοθεσίων σχολείων της επαρχίας στα οποία εφοίτησαν, καθώς και να γνωρίσουν οι νέοι την βόρειο Χίο των γονέων και κυρίως των παππούδων τους.
Θα πρέπη να τονισθή ότι εκείνη την εποχή, όπως σε όλα τα σχολεία της ελληνικής επαρχίας, έτσι και στα Βορειόχωρα της Χίου το σχολείο δεν ήταν αποκομμένο από την κοινωνία, στις κοινωνικές δραστηριότητες συμμετείχαν οι μαθητές και στις σχολικές οι κάτοικοι του χωριού. Εξάλλου υπήρχε πολύ στενή συνεργασία ανάμεσα στο σχολείο, την σχολική εφορεία, το κοινοτικό συμβούλιο και το εκκλησιαστικό συμβούλιο και πολύ συχνές ήταν οι συναντήσεις του δασκάλου του χωριού με τον πρόεδρο της σχολικής εφορείας, τον ταμία, τον γραμματέα και τους σχολικούς εφόρους, με τον πρόεδρο της κοινότητος και τα μέλη του κοινοτικού συμβουλίου καθώς και με τον ιερέα και τα μέλη του εκκλησιαστικού συμβουλίου για θέματα που αφορούσαν το σχολείο, αλλά και το χωριό γενικότερα.
Επειδή ένα μεγάλο μέρος του βιβλίου αποτελείται από απλές σελίδες ημερολογίου, οι οποίες παρέμειναν στην μορφή και στην γλώσσα που γράφτηκαν, δεν δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στο λογοτεχνικό ύφος. Πρέπει να τονισθή ότι τα κείμενα της ενότητος «Από το ημερολόγιο ενός δασκάλου» στην αρχή του βιβλίου, είναι απλές, προσωπικές, κυρίως επαγγελματικές σημειώσεις, χωρίς λογοτεχνικές αξιώσεις, και ότι η γλώσσα δεν είναι στρωτή και ομοιόμορφη, γιατί, όταν έγραφα τα κείμενα αυτά, δεν είχα σκεφθή ότι κάποτε θα δημοσιεύονταν γι' αυτό τον λόγο, θα ήθελα την επιείκεια του αναγνώστη. Εκείνο που προέχει τώρα δεν είναι η επεξεργασία της γλώσσας των σημειώσεων του ημερολογίου, αλλά η όσο το δυνατόν ταχύτερη έκδοση του βιβλίου, έστω και τώρα, στην δύση της ζωής μου.
Θα ήθελα και πάλι να ευχαριστήσω μερικούς ανθρώπους, χωρίς την σκληρή δουλειά των οποίων το βιβλίο αυτό δεν θα είχε δει ποτέ το φως της δημοσιότητος: την κόρη μου, Παναγιώτα, η οποία για άλλη μια φορά ανέλαβε την ταξινόμηση και την επιμέλεια του σκόρπιου πρωτογενούς υλικού που είχα συγκεντρώσει, καθώς και τον γαμπρό μου, Όθωνα, ο οποίος με το πρακτικό του μυαλό έλυσε όλα τα προβλήματα που σχετίζονται με την επεξεργασία του παλαιού φωτογραφικού υλικού και με την έκδοση ενός βιβλίου στο πολυτονικό σύστημα. Έτσι η επιθυμία μου να εκδοθή το βιβλίο αυτό στο πολυτονικό σύστημα και με την ιστορική ορθογραφία (την οποία επί 35ετία εδίδαξα) έγινε πραγματικότητα.
Τέλος θα ήθελα να ευχαριστήσω τον ακούραστο και άξιο Μανιάτη εκδότη, Γεώργιο Π. Δημακόγιαννη, ο οποίος με πάθος υποστηρίζει εκδόσεις σχετικές με λαογραφικά, ιστορικά και γλωσσικά στοιχεία της ελληνικής επαρχίας, και ο οποίος έχει εκδώσει και τα άλλα μου βιβλία τα οποία σχετίζονται με την ιδιαιτέρα μας πατρίδα, την Μάνη. Προς κοινή μας έκπληξη, βρέθηκε και εκείνος με προσωπικά βιώματα των φοιτητικών του χρόνων που αναφέρονται στην Χίο.

Π. Δ. Κομπιλήρης
Αθήνα, Ιούλιος 2010




Σελίδες: 365
Έκδοση: ΑΔΟΥΛΩΤΗ ΜΑΝΗ
Τιμή: 20,00€


Άλλα βιβλία από την κατηγορία: Λαογραφία
Σελ. 6 από 11

ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΜΑΝΗΣ
ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΙΜΙΑΚΕΣ ΕΚΦΡΑΣΕΙΣ, ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ, ΒΩΜΟΛΟΧΙΚΑ κ.λπ.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΝΙΑΤΕΑΣ

ΜΑΝΗ
MEZAΠOΣ, H OMHPIKH MEΣΣH;

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΤΣΑΦΑΔΟΣ

ΜΑΝΗ ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΟΥ

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΦΤΕΡΗΣ

ΜΑΝΙΑΤΙΚΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΙΧΟΥΡΓΗΜΑΤΑ Νικήτα Νηφάκη (1748-1818)

ΣΩΚΡ. Β. ΚΟΥΓΕΑΣ

ΜΑΝΙΑΤΙΚΑ ΜΟΙΡΟΛΟΓΙΑ (ΣΥΛΛΟΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΧΟΛΙΑ)

ΒΟΥΛΑ ΔΑΜΙΑΝΑΚΟΥ

ΜΑΝΙΑΤΙΚΑ ΜΟΙΡΟΛΟΓΙΑ Βιβλίο Α

ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Ε. ΠΕΤΡΟΥΝΙΑΣ