Κεντρική σελίδα | Χάρτης ιστοτόπου
Βιβλιοπωλείο
Σχετικά
Επικοινωνία
Γενικές κατηγορίες
Βιβλία για τη Μάνη
Εξαντλημένα βιβλία για τη Μάνη
Ξενόγλωσσα βιβλία για τη Μάνη
Κατηγορίες Τίτλων
Αρχαιολογία
Διάφορα
Έρευνα
Θέατρο
Ιστορία
Λαογραφία
Λεύκωμα
Λογοτεχνία
Μαγειρική
Μελέτη
Μυθιστόρημα
Ποίηση
Ταξίδια - Οδοιπορικά
Cd
Κασσέτες
Σημαίες
Ταινίες Dvd
Αλφαβητική Λίστα
Τίτλων
Συγγραφέων
Αναζήτηση
Τίτλος
Συγγραφέας
 
Λαογραφία
 

ΘΡΥΛΟΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ & ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΝΙΑΤΕΑΣ

Τούτο το βιβλίο αποτελεί μια, ακόμη, ενότητα της σειράς των Λαογραφικών μας για τη Μάνη, που, Θεού θέλοντος και εκτός απρόοπτου, φαίνεται πως θα ξεπεράσει κατά πολύ τους δέκα πολυσέλιδους τόμους. Η παρούσα συλλογή περιλαμβάνει δύο υποενότητες. Στην πρώτη περιέχονται παλιές παραδοσιακές ιστορίες και διηγήσεις με χαρακτηριστικά κατεξοχήν λαογραφικού υλικού. Η δεύτερη ενότητα έχει ανεκδοτολογικό χαρακτήρα και περιλαμβάνει πιο πρόσφατες και συγχρόνως «ιδιωτικές», προσωπικές ιστορίες και διηγήσεις, που περιγράφουν πραγματικά περιστατικά και στιγμιότυπα με συγκεκριμένα άτομα και που ακούσαμε ή βιώσαμε κατά καιρούς συναναστρεφόμενοι τους συμπατριώτες μας σε ποικίλες φάσεις της ζωής τους και σε διάφορους χώρους, στο χωράφι, στη ρούγα, στο καφενείο, στο λιτριβείο, στο μύλο, στο ψαροκάικο, στη βεγγέρα και όπου αλλού. Μολαταύτα και αυτές οι ιστορίες, με τον καιρό, έχουν προσλάβει παραδοσιακό, «θρυλικό» και παροιμιώδη χαρακτήρα ώστε να μπορούν να ενταχθούν ανεπιφύλακτα ως περιεχόμενο μιας λαογραφικής συλλογής. Αφορούν τα χωριά της Έξω Μάνης, από το Οίτυλο μέχρι τη Βέργα, προπάντων δε την περιοχή του Λεύκτρου. Είναι απλές, καθημερινές ιστορίες, που λέγονται ανεκδοτολογικά και, εκτός των άλλων, δείχνουν το χαρακτήρα, την ψυχοσύνθεση και τα ήθη των κατοίκων της περιοχής, καλύπτουν 5ε κατά το πλείστον την περίοδο των εκατό τελευταίων χρόνων. Σκεφτήκαμε ότι μπορεί να μην έχουν αξία, τουλάχιστον ανθρωπολογική, ηθολογική και ψυχολογική, μόνο τα τρανταχτά και διάσημα γεγονότα, αλλά και τα απλά, τα φαινομενικά ασήμαντα, και μάλιστα αυτά όσο και οι φημισμένες πράξεις: Τι έκανε ο μπαρμπα-Αναγνώστης ή η Μπαλαμπάναινα, πώς σκέφτηκε ο τσέλιγκας και η γραισ-Μουσούλαινα, τι είπε ο παπάς και ο βεργάτης του χωριού. Ούτε οι ήρωες, άνθρωποι απλοϊκοί, καθημερινοί, που απαθανατίζονται εδώ πρέπει να περνιούνται ως αμελητέοι, υποτιμητέοι ή και αξιοκατάκριτοι, γιατί πρέπει να αξιολογηθούν σε συσχετισμό προς το περιβάλλον και τις συνθήκες που ζουν, τα δεδομένα και τις δυνατότητές τους μέσα στον περιορισμένο κοινωνικά και πολιτιστικά χώρο που βιώνουν. Αναμφίβολα, αν είχαν βρεθεί σε έναν κύκλο ευρύτερων και πιο υπεύθυνων δραστηριοτήτων, θα ήσαν διαφορετικοί. Συμβαίνει, μ' άλλα λόγια, κάτι ανάλογο μ' αυτό που έλεγε ο Ναπολέοντας για, επίσης, μερικούς απλοϊκούς Μανιάτες, μέλη μιας αποστολής του, τους οποίους εξεθείαζε. «Αν δεν εκτέλεσαν μεγάλα έργα», έγραφε, «είναι γιατί δεν βρέθηκαν σε μεγάλους κύκλους δράσεως». Θα πρέπει να ομολογήσουμε ωστόσο ότι έχει γίνει κάποια επιλογή στις ιστορίες και τις διηγήσεις που παραθέτονται εδώ με προσανατολισμό σε ακραία απλοϊκούς ανθρώπους και κυρίως σε αγράμματες γριούλες, άκρως αυθορμητικές. Αυτό γίνεται για να δημιουργηθεί, μέσα από την αποτύπωση του πρωτογονισμού και της αυθορμησίας του φερσίματός τους, ευχάριστο, διασκεδαστικό κλίμα και να «βγει» γέλιο. Ας μη νομιστεί λοιπόν ότι όλοι οι Μανιάτες, συνειδητοποιημένος, εξυπνότατος και εξαιρετικά δραστήριος και δημιουργικός λαός, συμπεριφέρονται με τον τρόπο που περιγράφεται στο βιβλίο αυτό. Άλλωστε, ακριβώς, λόγω της εκκεντρικότητας, του έκτακτου και του «αήθους» των περιγραφόμενων συμπεριφορών, κατέληξαν όλα αυτά να γίνουν παροιμιώδη, με αποτέλεσμα να έχουν το δικαίωμα να αντιμετωπισθούν ως αντικείμενο λαογραφίας.
Τώρα που η λαίλαπα του μοντερνισμού, της ομογενοποιητικής ισοπέδωσης και της τυπολατρικής προσποίησης κατακυριεύει τον κόσμο, οι διηγήσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Λόγω των απαιτήσεων του κοινωνικού καθωσπρεπισμού, του ξύλινου «σαβουάρ βιβρ» αλλά και της ψυχοϋπαρξιακής αλλοτρίωσης, ο σύγχρονος, «αστικός» άνθρωπος έχει πάψει να εκδηλώνεται ως ο εαυτός του. Δεν είναι σαν τους παλιούς που δεν εννοούσαν να συγκαλύπτονται, αλλά έδειχναν ανοιχτά, ανεπιφύλακτα και ξεκάθαρα αυτό που ήταν, καλό ή κακό, δίχως στροθοκαμηλισμό και υποκρισία.
Εδώ και κάμποσα χρόνια στη Μάνη η παράδοση δίνει άνισο αγώνα ενάντια στις νεότροπες συνήθειες και νοοτροπίες, που, με βραχίονες την τεχνολογία, τα ΜΜΕ και τον τουρισμό, εισάγει και προσπαθεί να επιβάλει η νέα τάξη πραγμάτων. Βέβαια, η Μάνη αντιστέκεται σθεναρά, καθώς είναι στην ψυχή και στη φύση της, και η παράδοση στους κόλπους της, ακόμη, καλά κρατεί. Αυτό, εκτός των άλλων, φαίνεται και από τις πιο κάτω ιστορίες, που, συν τοις άλλοις, αποτελούν μάρτυρες της παραδοσιακότητας της μανιάτικης ζωής. Μέσα στο γενικότερο μοντερνιστικό κλίμα ο Μανιάτης μπορεί να συνδυάζει τα φαινομενικά αντιφατικά και ασυνδύαστα: την Τι Βι και το σπορ αυτοκίνητο με το νταμάχι του βουνού και λόγγου· το τρακτέρ και το «αγροτικό» με τη μούλα και το γαϊδουράκι, το αιρ κοντίσιον με την ξυλόσομπα και το μαγκάλι, το σύγχρονο υδρευτικό σύστημα με το πηγάδι και τη στέρνα, το τηλεοπτικό σίριαλ με το παραμύθι και το θρύλο, το μοντέρνο, έντεχνο άσμα με το μοιρολόγι ma το δημοτικό τραγούδι. Η γλώσσα, επίσης, διατηρείται ακόμη ικανοποιητικά αμιγής, τουλάχιστον περιφερειακά και μακριά από τις εστίες τουριστικής ανάπτυξης, που όμως και σ' αυτές οι παλιοί, και ως ένα βαθμό και οι νέοι, διατηρούν τη λαλιά τους αλώβητη. Ακόμη και ως «Αθηναίος» ο Μανιάτης θα πει «ογρός», «κιουράω», «κουλίστακα», «λούνομαι», «φοραίνω», στου Στεφανοπουλέουνε» «τουν εδικούνε μου». Ωστόσο, και αν δεν αντιμετωπίζεται άμεσα πρόβλημα πολιτιστικής αλλοτρίωσης, είναι εύλογο να υφίσταται όχι μικρή ανησυχία για το μέλλον γιατί πέραν του ότι η Μάνη είναι ολιγάνθρωπη, με τον τουρισμό και το άνοιγμα της επικοινωνίας προς τα έξω οι επιδράσεις είναι κατακλυσμιαίες και καταλυτικότατες. Πόσο θα ζήσουν ακόμη οι παλιοί να κρατούν ης ισορροπίες; και τα νέα Μανιατόπουλα παίρνουν περισσότερες επιδράσεις από την Αθήνα και την Αμερική παρά από την ιδιαίτερή τους πατρίδα. Παρ' όλα αυτά, έχουμε εμπιστοσύνη στην ισχυρή αφομοιωτική δύναμη του μανιάτικου στοιχείου, που, ως γνωστόν, στο παρελθόν έχει δώσει σοβαρά δείγματα γραφής. Εκείνο που γονιμοποιεί ή μεταποιεί κάποιον σε Μανιάτη είναι η ψυχοκινητική «αύρα» του Ταϋγέτου και ο Ταΰγετος ποτέ δεν αλλάζει, γιατί είναι μαρμάρινος, περήφανος, αθάνατος, αιώνιος και δε φοβάται εξωγενείς επιδράσεις και αλλοιώσεις. Και, αν οι μεταβολές δε συμβούν σε απόλυτα ανατρεπτικό και απαγορευτικό βαθμό, με την «επιμιξία» και την αφομοίωση, θα εμπλουτιστεί κιόλας η Μάνη. Όπως συμβαίνει και στη φύση. Η φύση αφομοιώνει όλες τις ανθρώπινες αποϊσορροπητικές παρεμβάσεις και φέρνει την επανισορρόπηση στους κόλπους της. Αρκεί να μην είναι οι παρεμβάσεις αυτές σε επίπεδα υπέρβασης, υπεροριακές, κοσμογονικές. Το ίδιο θα συμβεί και με τη Μάνη. Μπορεί προς στιγμήν να μας φαίνεται απειλητική η αθρόα είσοδος «ξενικού» στοιχείου, ιδίως Ευρωπαίων τουριστών και των εργατικών μεταναστών, όπως οι Αλβανοί, στην πατρίδα μας, αλλά ανάλογη αίσθηση επικρατούσε και πριν μερικούς αιώνες στις συνειδήσεις των συμπατριωτών μας. Τους κακοφαινόταν σαν έβλεπαν τους Μελιγγούς, τους Εζερίτες ή κάποιες άλλες ομάδες ξένων λαών να πατάνε τις πέτρες τους. Άλλωστε, ας μην ξεχνάμε ότι και οι Αλβανοί, που πρωτοστατούν σήμερα στην οικονομική μετανάστευση, είναι και αυτοί ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους της ελληνοπελασγικής φυλής και όχι «αλλότριοι». Και αν στην αρχή παρουσιάστηκαν όπως παρουσιάστηκαν, τούτο οφείλεται σε κοινωνικοοικονομικές και ιστορικές συγκυρίες του λαού αυτού, που διαμόρφωσαν και το συγκεκριμένο χαρακτήρα τους και την όποια ιδιαιτερότητά τους. Και μήπως οι Γερμανοί που αγοράζουν στη Μάνη δεν είναι, πιθανότατα, αρχαιοελληνικό δωρικό φύλο; Αλλά, θα μου πεις: και ποιος στην Ευρώπη και γύρω από τη Μεσόγειο δεν είναι Έλληνας; Αν εξαιρέσουμε μερικές εθνότητες που εγκαταστάθηκαν αργότερα, όλοι είναι ελληνοπελασγικές φυλές που είχαν καταλάβει τον περισσότερο κόσμο ήδη από το 5000 π. Χ. και πρωτύτερα. Χωρίς να εξαιρούνται ακόμη και οι λεγόμενοι Τούρκοι, που κατά το μεγαλύτερο μέρος τους είναι λευκοί, ελληνοπελασγοί, ενώ η γλώσσα τους είναι σχεδόν εξολοκλήρου παρεφθαρμένη πελασγική (ή συνίσταται από ελληνικά δάνεια, άμεσα ή μέσω της περσικής και της αραβικής). Ο κίνδυνος λοιπόν επαπειλειται μόνο από την πλευρά της Αμερικής και τον πλάνο πλαστικό και επίπλαστο πολιτισμό της. Προσωπικά δεν έχουμε καμιά αμφιβολία πως από τον αγώνα αυτό νικήτρια θα βγει η Μάνη, όπως παλιότερα συνέβη με τη σύγκρουση της προς την πανίσχυρη, τότε, Οθωμανική αυτοκρατορία. Έτσι εδραίος, γενναιόφρονος, σκληροτράχηλος και πεισματάρης καθώς είναι ο Μανιάτης, δε φοβήθηκε ποτέ ούτε φοβάται και τώρα κανέναν και τίποτα.
Γ. Μ.



Σελίδες: 240
Έκδοση: ΑΔΟΥΛΩΤΗ ΜΑΝΗ
Τιμή: 15,00€


Άλλα βιβλία από την κατηγορία: Λαογραφία
Σελ. 1 από 11

ΧΙΑΚΑ
Από το ημερολόγιο ενός δασκάλου κατά την δεκαετία του 1950

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΟΜΠΙΛΗΡΗΣ

Η ΚΕΛΕΦΑ ΤΟΥ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΛΕΤΖΑΚΟΣ

ΘΡΥΛΟΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ & ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΝΙΑΤΕΑΣ

ΜΑΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΟΜΗ

ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΕΚΚΑΚΟΣ

ΓΕΥΣΕΙΣ ΜΑΝΗΣ (ΜΕ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ)

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΕΞΑΡΧΟΥΛΕΑ - ΓΕΩΡΓΙΛΕΑ

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΜΥΘΟΙ & ΘΡΥΛΟΙ ΤΗΣ ΜΑΝΗΣ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΝΙΑΤΕΑΣ

 
< προηγούμενη    1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11    επόμενη >